Cierpienie psychiczne nie jest objawem choroby mózgu
Wywiad to rozmowa pomiędzy Robertem F. Kennedym Jr. a Laurą Delano, autorką i działaczką zajmującą się zdrowiem psychicznym, świadomą zgodą pacjentów, autonomią pacjenta oraz sposobami rozumienia i leczenia problemów psychicznych.
Laura opisuje swoje dzieciństwo w Greenwich w stanie Connecticut. Dorastała w zamożnej rodzinie, która mogła zapewnić jej wszystkie materialne potrzeby, ale jednocześnie funkcjonowała w środowisku silnie nastawionym na osiągnięcia. Była bardzo dobrą uczennicą, czołową zawodniczką squasha w kraju, przewodniczącą samorządu uczniowskiego i osobą powszechnie lubianą. W wieku trzynastu lat przeżyła jednak głęboki kryzys egzystencjalny związany z poczuciem utraty własnej tożsamości. Zaczęła doświadczać silnego cierpienia psychicznego, samookaleczeń, wybuchów złości i myśli o śmierci.
W wieku czternastu lat trafiła do psychiatry, który po jednej wizycie zdiagnozował u niej chorobę afektywną dwubiegunową. Usłyszała, że jest to nieuleczalna choroba wymagająca dożywotniego przyjmowania leków. Rozpoczęła leczenie farmakologiczne, początkowo preparatami takimi jak Depakote i Prozac, a później także wieloma innymi lekami.
Laura podkreśla, że odebrała diagnozę jako komunikat, że jest osobą „zepsutą” lub „uszkodzoną”. Z czasem zaczęła identyfikować się z tą narracją. Mimo że ukończyła prestiżową szkołę Deerfield Academy i dostała się na Harvard, nadal doświadczała poczucia pustki i braku sensu. W czasie studiów zaczęła nadużywać alkoholu i narkotyków, między innymi kokainy i ecstasy, a jej stan psychiczny coraz bardziej się pogarszał.
W wieku osiemnastu lat, znajdując się na granicy samobójstwa, całkowicie zaakceptowała medyczną interpretację swoich problemów. W kolejnych latach liczba przyjmowanych leków rosła. Była leczona przez uznanych specjalistów związanych z Harvard Medical School i McLean Hospital. W szczytowym okresie przyjmowała jednocześnie lithium, Lamictal, Abilify, Effexor i Ativan. Każde kolejne pogorszenie jej funkcjonowania interpretowano jako postęp choroby oraz dowód na jej oporność na leczenie.
W tym czasie jej życie stawało się coraz bardziej ograniczone. Straciła większość przyjaciół, wielokrotnie była hospitalizowana psychiatrycznie, nie mogła utrzymać pracy ani stabilnych relacji, była uzależniona od alkoholu i całkowicie skoncentrowana na poszukiwaniu kolejnych form leczenia. Ostatecznie podjęła próbę samobójczą, ponieważ uwierzyła, że nie istnieje już żadna możliwość poprawy.
Kluczowym momentem okazał się rok 2010, gdy miała 27 lat. Po serii doświadczeń związanych z przymusowym leczeniem psychiatrycznym zaczęła kwestionować swoje bezwarunkowe zaufanie do systemu. W tym czasie przeczytała książkę „Anatomy of an Epidemic” Roberta Whitakera. Autor przedstawiał w niej dane sugerujące, że długoterminowe stosowanie leków psychiatrycznych może u części pacjentów prowadzić do gorszych wyników zdrowotnych i większej niepełnosprawności. Laura zaczęła się zastanawiać, czy jej pogarszający się stan nie jest skutkiem leczenia, a nie wyłącznie samej choroby.
Podjęła decyzję o odstawieniu leków. Jak podkreśla, była to najtrudniejsza decyzja w jej życiu. Odstawiła pięć leków w ciągu około pół roku, co dziś uważa za zbyt szybkie tempo. Doświadczyła bardzo silnych objawów odstawiennych i twierdzi, że lekarze często błędnie interpretują takie objawy jako nawrót choroby psychicznej. Według niej wiele osób wraca do leków właśnie dlatego, że nie rozpoznaje się zespołu odstawiennego.
Laura zwraca uwagę na problem braku odpowiednich procedur bezpiecznego odstawiania leków psychiatrycznych. Uważa, że miliony ludzi przyjmują je przez wiele lat, mimo że badania rejestracyjne leków zwykle obejmują okres kilku tygodni lub miesięcy. Jej zdaniem system nie oferuje pacjentom wystarczającego wsparcia ani wiedzy dotyczącej długoterminowego stosowania i odstawiania tych preparatów.
W rozmowie wielokrotnie podkreśla, że nie jest przeciwniczką leków psychiatrycznych, nie uważa ich za zło samo w sobie i nie zachęca nikogo do samodzielnego przerywania leczenia. Jej głównym postulatem jest zapewnienie pacjentom pełnej informacji o korzyściach, ryzykach i alternatywach, aby mogli podejmować świadome decyzje.
Duża część rozmowy dotyczy także znaczenia relacji międzyludzkich. Laura uważa, że zdrowie psychiczne jest ściśle związane z poczuciem więzi, przynależności, sensu życia i wspólnoty. Twierdzi, że w okresie najgłębszego kryzysu utraciła kontakt zarówno z innymi ludźmi, jak i z samą sobą. Według niej cierpienie psychiczne nie istnieje w próżni, lecz zawsze jest osadzone w konkretnym kontekście życiowym.
Poruszony zostaje również temat współczesnej kultury terapeutycznej. Laura uważa, że coraz więcej młodych ludzi, zwłaszcza dziewcząt i młodych kobiet, definiuje siebie poprzez diagnozy psychiatryczne. Jej zdaniem wiele osób traktuje diagnozę jako źródło tożsamości i wyjaśnienie własnego cierpienia, podczas gdy równie ważne mogą być czynniki społeczne, rodzinne, egzystencjalne i duchowe.
Istotnym wątkiem rozmowy jest także wpływ stylu życia na zdrowie psychiczne. Laura opisuje własne doświadczenia związane z zaburzeniami odżywiania, przyrostem masy ciała o około 30 kilogramów, problemami metabolicznymi, przewlekłymi infekcjami, chorobą tarczycy, utratą włosów i innymi problemami zdrowotnymi. Uważa, że zarówno leki, jak i nieprawidłowa dieta miały istotny wpływ na jej stan zdrowia. Podkreśla znaczenie zdrowego odżywiania, odpowiedniej ilości tłuszczów w diecie, ograniczania żywności wysoko przetworzonej, aktywności fizycznej, snu oraz kontaktu ze światłem słonecznym.
Laura opowiada również o roli duchowości i programu 12 kroków w swoim procesie zdrowienia. Według niej kluczowe znaczenie miały służba innym ludziom, budowanie relacji, akceptacja cierpienia oraz odejście od przekonania, że celem życia jest nieustanne dążenie do szczęścia i całkowitego wyeliminowania bólu.
W wyniku własnych doświadczeń założyła organizację Inner Compass Initiative, która dostarcza bezpłatnych materiałów edukacyjnych dotyczących diagnoz psychiatrycznych, leków psychotropowych oraz bezpiecznego zmniejszania dawek i odstawiania leków. Organizacja ma pomagać osobom, które chcą lepiej zrozumieć swoje leczenie i świadomie podejmować decyzje dotyczące zdrowia psychicznego.
Główne przesłanie wywiadu można streścić następująco: cierpienie psychiczne nie zawsze powinno być interpretowane wyłącznie jako objaw choroby mózgu. Zdaniem Laury Delano równie ważne są relacje, poczucie sensu, warunki życia, doświadczenia osobiste, zdrowie fizyczne, dieta oraz duchowość. Jednocześnie podkreśla ona, że decyzje dotyczące leczenia psychiatrycznego powinny być podejmowane świadomie, w oparciu o pełną informację o potencjalnych korzyściach i ryzyku.
